Wat is het effect van steeds meer en betere robots voor onze werkgelegenheid?

Wat is het effect van steeds meer en betere robots voor onze werkgelegenheid?

De arbeidsmarkt zal steeds meer beïnvloed worden door robots. We staan voor een technologische revolutie en moeten ons afvragen hoe we daar als samenleving mee omgaan. Dat is in het kort het perspectief van het rapport ‘Werken aan de robotsamenleving: visies en inzichten uit de wetenschap over de relatie technologie en werkgelegenheid’, dat geschreven is in opdracht van de Tweede Kamer.

De Tweede Kamer speelt met het onderzoek in op een maatschappelijke discussie. Op dit moment zijn diverse adviesorganen bezig met onderzoek naar technologie en arbeid. Dat zijn onder andere de WRR, de SER en het CPB. Deze rapporten worden waarschijnlijk aan het begin van 2016 gepubliceerd.

“Dit rapport geeft een gedeeld startbeeld op basis waarvan ieder vanuit zijn of haar maatschappijbeeld en politieke visie de mogelijkheden en risico’s kan aangeven die technologische ontwikkelingen nu en in de toekomst kunnen opleveren voor de werkgelegenheid en de economische groei”,  zegt Tweede Kamerlid en commissievoorzitter SZW Brigitte van der Burg die het rapport vandaag in ontvangst nam. De commissie voor Sociale Zaken en Werkgelegenheid van de Tweede Kamer organiseert op maandag 7 september een expertmeeting om dieper in te gaan op de informatie uit het rapport.

Robots die voor je vechten, robots die voor je zorgen. Tot nu toe zijn robots machines die werk doen dat voor mensen saai, zwaar of gevaarlijk is. Ze lassen, monteren of spuiten en doen dat snel en nauwkeurig. Robots van de nieuwe generatie werken niet meer in de fabriek. Zij komen ons leven binnen. Om ouderen te helpen, te bedienen in een restaurant of een gebouw te bewaken.

Van fabrieksrobots verwachten we snelheid en nauwkeurigheid. Sociale robots moeten juist vriendelijk en veilig zijn. De komst van de nieuwe robot roept maatschappelijke, ethische en juridische vragen op. Willen we een robot aan ons bed in plaats van een verpleegkundige? Is een robotbewaker betrouwbaar? Kan de auto veilig het stuur van ons overnemen?
Steeds vaker komen we in aanraking met robots en verregaande automatisering. Denk aan robotstofzuigers, zelfscankassa’s of online tools waarmee je zelf juridische contracten kunt opstellen. De discussie over wat deze automatisering gaat betekenen voor toekomstige werkgelegenheid is inmiddels losgebarsten in de media, de wetenschap en de politiek. De een ziet kansen met nieuwe mogelijkheden voor meer comfort, gezondheid en economische groei. De ander maakt zich zorgen over de vraag of ‘slimme technologie’ banen gaat vervangen.

Over die laatste vraag gaat het rapport ‘Werken aan de robotsamenleving’. Wat betekent de inzet van slimme technologie voor de werkgelegenheid? Welke taken kan slimme technologie overnemen van de mens en waar vullen mens en machine elkaar aan? Hoe verandert de organisatie van arbeids- en productieprocessen en welke invloed heeft dat op automatisering van werk? Zijn bepaalde groepen op de arbeidsmarkt kwetsbaarder dan andere? Met welke beleidsmaatregelen kunnen we de kansen van automatisering benutten en negatieve effecten zoveel mogelijk voorkomen?

Het rapport Werken aan de robotsamenleving brengt ‘state of the art’ in kaart, wat er in de wetenschap bekend is over de relatie technologie en werkgelegenheid. Het werpt een blik op de toekomst en geeft een beeld van de beleidsopties. Het rapport legt zo een gezamenlijke kennisbasis voor het maatschappelijke en politieke debat over de vraag, hoe Nederland ervoor kan zorgen dat we de robotsamenleving zo inrichten dat deze samenleving voor iedereen een aantrekkelijk perspectief is.

De commissie voor Sociale Zaken en Werkgelegenheid van de Tweede Kamer vroeg begin 2015 aan het Rathenau Instituut of ze een overzicht kon maken van wat er in de wetenschap bekend is over de invloed van technologische ontwikkelingen op de werkgelegenheid. Dit mede naar aanleiding van een toespraak van minister Asscher waarin hij zijn zorgen uitte over robots en werk. De Tweede Kamer wil de inzichten uit de wetenschap en de lessen uit de geschiedenis gebruiken als basis voor het komende politieke debat over de effecten van technologie op de arbeidsmarkt.

Het Rathenau Instituut dat al jaren de relatie tussen technologie en samenleving onderzoekt, verrichtte literatuuronderzoek, interviewde experts en analyseerde de media.
Het onderzoek laat zien dat informatietechnologie, zoals robots en internet, bijdraagt aan de groei van arbeidsproductiviteit. De consensus onder economen dat innovatie niet tot baanverlies leidt, brokkelt echter sinds 2010 af. De invloed van informatietechnologie op werk verschilt. Vooral banen op mbo-niveau staan onder druk. Daarnaast maakt informatietechnologie ook de internationalisering en flexibilisering van arbeid mogelijk.

Volgens het Rathenau Instituut komt de robotsamenleving eraan en roept de politiek op om daar een wenkend perspectief van te maken, een uitgangspunt dat richting kan geven. De geschiedenis laat zien dat dat kan door te investeren in maatschappelijk verantwoorde innovatie, in onderwijs en in aandacht voor de verdelingen van kosten en baten.

 

Lees ook:

Tags assigned to this article:
automatiseringrobottoekomstwerkgelegenheid