Gemeenten komen fors tekort op Bijzondere Bijstand door groei statushouders en lage inkomens

Gemeenten geven sinds 2005 anderhalf tot twee keer zo veel uit aan bijzondere bijstand en minimabeleid dan het budget dat zij daarvoor van het Rijk ontvangen. Dat verschil liep in 2015 op tot een half miljard, zo blijkt uit onderzoek van Divosa. Vooral de uitgaven aan beschermingsbewind voor mensen met schulden en aan de huisvesting van vluchtelingen met een verblijfstatus stijgen snel.

Divosa vindt dat het Rijk de bijzondere bijstand gebruikt als ‘duizenddingendoekje om de gevolgen van bezuiningingen voor minima op te dweilen’. Volgens voorzitter René Paas kan dat alleen als het Rijk daar voldoende budget voor beschikbaar stelt.

“Geen geldboom voor rijksproblemen”

Alle gemeenten samen kregen de afgelopen jaren zo’n 400 miljoen per jaar aan budget. De uitgaven van de gemeenten zijn echter veel hoger; gemiddeld zo’n 700 miljoen per jaar, met in 2015 een uitschieter naar 910 miljoen.

Inkomsten en uitgaven gemeenten voor bijzondere bijstand en minimabeleid in miljoenen euro

Groeiende kostenposten

Gemeenten wijzen twee oorzaken aan voor huidige en recente stijgingen in de uitgaven aan de bijzondere bijstand. Deze trends zullen de komende jaren doorzetten.

  1. De kosten voor bewindvoering zijn de afgelopen jaren enorm gestegen doordat rechters steeds meer mensen met schulden een bewindvoerder toewijzen.
  2. De uitgaven stijgen door de huisvestingskosten voor de groeiende groep vluchtelingen met een verblijfstatus.

Statushouders moeten een nieuwe start maken en krijgen hiervoor een een lening of tegemoetkoming voor inrichtingskosten van een nieuwe woning of een overbruggingsuitkering.

10 belangrijkste trends groei bijzondere bijstand

Open-eind-regeling

Bijzondere bijstand is bedoeld voor mensen met een laag inkomen die noodzakelijke kosten niet zelf kunnen dragen. Voor de komende jaren verwachten gemeenten alleen maar meer kosten. Veel kosten vloeien voort uit keuzes van het Rijk en zijn wettelijke taken. Dat maakt het een open-eind-regeling waar gemeenten nauwelijks grip op hebben.

2016 iets beter, misschien

Op papier lijkt het budget voor bijzondere bijstand in 2016 hoger. Toch rekenen gemeenten zich niet rijk. Door de berekeningswijze leidt een hoger ‘fictief budget’ tot lagere budgetten voor andere gemeentelijke taken. En bovendien is het fictief budget nog steeds te laag om de oplopende kosten te betalen.

Duizenddingendoekje

Voorzitter van Divosa René Paas noemt de bijzondere bijstand “het duizenddingendoekje” van de landelijke overheid. “Regelmatig bezuinigt het Rijk en verwijst het naar gemeenten om de gevolgen op te vangen.” Ook mogen de gemeenten geen algemeen beleid voeren, alle uitgaven moeten gebaseerd zijn op maatwerk. Dat brengt hogere kosten met zich mee.

Zorgen voor voldoende budget

Volgens Paas is het goed dat de bijzondere bijstand er is maar zo kan het niet langer. “Voor wettelijke taken hoort het rijk te zorgen voor voldoende budget”, aldus Paas. “Gemeenten hebben geen geldboom waarmee we de financiële problemen van het rijk kunnen financieren.”

 

Bron: Divosa, NOS

Lees ook:

Tags assigned to this article:
armoedebijstandgemeentepolitiekvluchtelingen